Netwerk: Nederland wordt volgebouwd met bedrijventerreinen

Deze uitzending van Netwerk toont hoe het kan dat Nederland langzamerhand volgebouwd wordt met bedrijventerreinen. Er staan overal leegstaande bedrijventerreinen te verkrotten…. Maar gemeentes doen daar weinig aan. Zij hebben eerder de neiging weilanden vol te bouwen dan oude terreinen op te kalefateren. Mirjam de Rijk van Stichting Natuur en Milieu legt uit hoe desastreus dat is voor Nederland.

Volgens Maarten van Biezen moet er een stop komen op de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen

Geen herstructurering zonder stop nieuwe bedrijventerreinen

Dit artikel is verschenen in Cobouw op 4 januari 2008

Volgens Maarten van Biezen moet er een drastische koerswijziging, namelijk een stop, komen op de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen. Niet alleen om onnodig ruimtebeslag te voorkomen, maar ook omdat de herstructurering en transformatie van verouderde bedrijventerreinen een noodzakelijke impuls is voor de vitaliteit van onze steden.
Natuur en Milieu is blij dat herstructurering van bedrijventerreinen nu prominent op de politieke agenda staat. Dat is precies wat we beoogd hadden met onze campagne ‘Zuinig op ruimte’ in 2007. De ministers Jacqueline Cramer (Ruimte en Milieu) en Maria van der Hoeven (Economische Zaken) willen vanaf 2010 jaarlijks 1000 tot 1500 hectare verouderd terrein opknappen. Maar inmiddels is al een derde van de terreinen, dat is 30.000 hectare, aan een opknapbeurt toe. Dat is dus 20 tot 30 jaar doorploeteren. Bovendien is over 20 jaar de behoefte aan bedrijventerreinen in absolute zin afgenomen, zoals het Ruimtelijk Plan Bureau voorrekent. De ruimtewinst van herstructurering komt dan dus te laat. Met dit tempo van herstructurering is over 20 jaar opnieuw een derde deel aan opknappen toe, omdat de huidige nieuwe terreinen dan weer verouderd zijn.

Projectontwikkelaars
Herstructurering is dweilen met de kraan open, zolang er geen rem zit op de groei van nieuwe bedrijventerreinen. Oók projectontwikkelaars pleiten voor het creëren van schaarste als middel om de kwaliteit te verhogen en verrommeling tegen te gaan. Dit kan alleen een succes worden als er terughoudend wordt opgetreden met de uitgifte van nieuwe terreinen. Ieder nieuw terrein trekt werkgelegenheid weg van een bestaand terrein. Dat zijn vaak de terreinen die verder verloederen. Aan deze vorm van ‘shifting cultivation’ willen de beide ministers Jacqueline Cramer van Ruimte en Milieu en Maria van der Hoeven van Economische Zaken wel wat doen, maar met hun inzet gaan ze het niet redden.
De ministers gaan afspraken maken met elk van de twaalf provincies. Dat is beter dan de vage convenanten die tot nu toe werden gesloten met alle provincies gezamenlijk. Ze willen ook dat niet langer wordt uitgegaan van het scenario met de hoogste groei, om de behoefte te bepalen, maar van een meer gematigd en realistisch scenario. En ze willen slechts afspraken maken voor vier tot vijf jaar. Dat is allemaal positief. Maar deze afspraak biedt ook de gelegenheid om de ruimteclaims op te schroeven: provincies mogen bij hun planning rekening houden met “beleidsmatige ambities” en met de wensen van het regionale bedrijfsleven – dan weet je het wel.

Ook wordt van provincies gevraagd de SER-ladder toe te passen, dat wil zeggen rekening te houden met ruimtewinst van herstructurering en intensivering op bestaande terreinen. Maar daar worden geen concrete doelen voor geformuleerd. De kans is dan groot dat net zoals cijfers van VROM laten zien, de groei en het overschot aan bedrijventerreinen onverminderd toeneemt.

Nodeloze vernietiging van ons schaarse cultuurlandschap

Reactie van een lezeres van Milieudefensie Magazine op de plannen van Dagelijks Bestuur Stadsdeel Osdorp

Beste Trijntje, In het Milieudefensie Magazine las ik over de historische Lutkemeerpolder, jouw zorgboerderij aan de Lutkemeerweg en de onzalige plannen voor het aanleggen van een bedrijventerrein aldaar. Een bedrijventerrein! Alsof we die al niet meer dan genoeg hebben in Nederland. Plus: een groot deel van de kantoren staat ook nog eens leeg. Wat een vernietiging van ons schaarse (cultuur)landschap! Al Google-end kom ik een en ander te weten over de Lutkemeerpolder en de plannen voor dat bedrijventerrein. Schiphol wil graag een ‘Airport Businesspark’ (‘ABP’) in de polder aanleggen. Alsof Schiphol al niet meer dan genoeg grondoppervlak in de afgelopen jaren heeft opgeslokt! Inmiddels is ook een A9 dwars door de Haarlemmermeerpolder aangelegd zie ik. Die staat niet op mijn fietskaarten, die blijkbaar nogal verouderd zijn. Ik ben erg verontwaardigd over deze krankzinnige bouwplannen. En als ik dan lees dat in 2004 is gestart met het aanleggen van een natuurgebied van circa 60 hectare in de Lutkemeerpolder met slootjes en bossen waar gewandeld kan worden en dat op 19 oktober 2006 de officiële oplevering van de eerste 14 hectare (28 voetbalvelden) van de nieuwe natuur van Lutkemeer plaatsvond, ben ik helemaal verbijsterd. Nu wil men ineens een bedrijventerrein gaan aanleggen midden in de ‘moeraskamer’ met elzenbroekbos en grenzend aan de ‘waterkamer’ met wilgenbosjes??? Het is werkelijk van de gekke. Ik hoop dat het stadsdeelbestuur – en wie er nog meer verantwoordelijk is voor deze waanideeën – snel bij zinnen komt. Ik wens je heel veel succes met de strijd om het behoud van je boerderij en het omringende landschap.

Leegstand bedrijventerreinen structureel

Het volgende artikel, uit 2007 alweer, is te lezen op http://www.milieudefensie.nl/ruimte/nieuws/onderzoek-leegstand-bedrijventerreinen-structureel. Hieruit blijkt, zoals elk weldenkend mens ondertussen wel met eigen ogen in ons verrommelde landschap kan zien, dat er een overschot aan bedrijventerreinen in Nederland is. Een nieuw bedrijventerrein willen vestigen, in deze tijd, in de Lutkemeer getuigt van een zeer bekrompen visie.

Amsterdam, 27 november 2007 – Wanneer de huidige plannen voor nieuwe bedrijventerreinen doorgaan, zal de structurele leegstand op de bestaande bedrijventerreinen snel groeien. Dit blijkt uit onderzoek door STOGO-onderzoek+advies, in opdracht van Milieudefensie, dat vandaag wordt aangeboden aan minister Van der Hoeven van Economische Zaken. Milieudefensie roept haar op om het tij te keren met een tijdelijke stop op de aanleg van nieuwe terreinen.
STOGO-rapport ‘Voor wie ontwikkelen we nog bedrijventerreinen’ (PDF)

Onderzoeksbureau STOGO stelt in haar rapport ‘Voor wie ontwikkelen we nog bedrijventerreinen’? dat voor de van oudsher aan bedrijventerreinen gebonden sectoren (nijverheid en logistiek) tot 2020 weinig extra ruimte nodig is omdat de werkgelegenheid in deze sectoren nauwelijks zal groeien. Ook is verplaatsing van deze bedrijven uit de bebouwde kom naar bedrijventerreinen grotendeels afgerond. Nieuwe bedrijventerreinen zijn volgens Milieudefensie dus niet nodig.

Dat overheden toch inzetten op veel nieuwe bedrijventerreinen – een groei van 25 procent tot 2020 – komt volgens STOGO voort uit de verkeerde veronderstellingen in de gehanteerde ramingen in de Bedrijfslocatie Monitor (BLM). Die gaan er van uit dat zich op nieuwe bedrijventerreinen steeds meer dienstverlenende bedrijven zullen vestigen. Volgens de onderzoekers is dat onwaarschijnlijk, omdat er veel kantoorpanden leegstaan en er op nieuwe bedrijventerreinen nauwelijks kantoren zijn gepland.

De ruimte op nieuwe terreinen wordt vooral opgevuld door bedrijven van bestaande bedrijventerreinen die op zoek zijn naar een groter of moderner pand. Zo blijkt 54 procent van de bedrijven op de vier onderzochte bedrijventerreinen ( De Wetering in Utrecht, De Meerpaal in Houten, Distripark A12 in Waddinxveen en Veren Ambacht in Ridderkerk) afkomstig van een bedrijventerrein elders. Voor bedrijven is het voordeliger om een goedkoop kavel op een nieuw terrein te kopen, dan om bestaande panden op te kopen en renoveren.

Volgens STOGO is er ‘ongezond veel aanbod’ van bestaande bedrijfspanden – zo’n acht miljoen vierkante meter, wat overeenkomt met 1.600 hectare bedrijfsterrein. Het probleem is nog groter dan officiële cijfers doen vermoeden, want verpauperde panden worden helemaal niet aangeboden op de markt en komen dus niet terug in deze cijfers. Ook verborgen leegstand komt niet terug in de cijfers.

Volgens STOGO is de forse groei van de leegstand op bedrijventerreinen alleen te voorkomen door ‘een substantiële verlaging van de huidige planningsopgave of door het op grote schaal transformeren van oude bedrijventerreinen’. Milieudefensie roept in haar campagne ‘Spaar het Landschap, recycle de ruimte’ op tot een tijdelijke stop op de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen. ‘Hierdoor vangen we twee vliegen in één klap’, aldus campagneleider Willem Verhaak. ‘We voorkomen dat ons landschap dichtslibt met lelijke bedrijventerreinen én maken een eind aan de verdergaande verpaupering.